Geniusz Dury cz. 1

dnia

Kiedy Dura przejął władzę w 1870 roku, Surmenia, mimo swojej wielkości terytorialnej jest zacofanym, prowincjonalnym kraikiem o słabej gospodarce, przestarzałych stosunkach społecznych, w dodatku wstrząsanym licznymi kryzysami. Klasa polityczna nie spełnia swoich zadań – stąd tzw. „krótkie republiki”, czyli okres, w którym kolejni wybrani Przewodniczący Rady obiecują „nową, lepszą republikę”. Są to obietnice bez pokrycia, a kraj pozostaje w stanie rozkładu.

W takich sytuacjach całkowicie odmienny, narodowy program Dury jawi się jako solidna obietnica zmiany. Dura ponadto kojarzy się ze stabilnością – jego ojciec, Tomasz Dura, bohater wojny domowej która obaliła monarchię, rządzący następnie (po okresie politycznej emerytury) w latach 1824-1849 był pozytywnym symbolem, choć faktem jest, że nie wszystkie jego zamierzenia udało mu się zrealizować. Stąd dojście do władzy Adama Dury wskutek bezkrwawego przewrotu nie powinno dziwić. Wyniesiony „na rękach narodu” na najwyższa funkcje Dura szedł z determinacją zmiany kraju.

Analiza tekstów historycznych nie pozostawia wątpliwości co do sytuacji społeczno-gospodarczej Surmenii. Mimo nominalnego zniesienia feudalizmu i tytułów arystokratycznych, nie poszły za tym reformy ziemskie i społeczne. Arystokraci zachowali swoje majątki i przywileje niemal w całości, a „kontrakt feudalny” zastąpiono zwykłymi spisanymi umowami, które jednak w praktyce nic nie zmieniały. Pańszczyzna i przywiązanie do ziemi nadal były legalne – bo „dobrowolnie” przyjęte w umowie.

Stara arystokracja, pozbawiona nominalnej zwierzchności, tym bardziej dążyła do podporządkowania praktycznego dawnych poddanych. Jednym z narzędzi były długi – chłopów, choć teoretycznie wolnych, krępowano często wyolbrzymianymi długami – które były traktowane łagodnie, jak długo dłużnik tkwił we wsi i wywiązywał się z umowy, ale bezwzględnie egzekwowane i ścigane, jeżeli postanowił wyemigrować do miast. W pewnym momencie opuszczenie wsi równało się zazwyczaj ściganiu i trafieniu do więzienia.

W takiej sytuacji na wsiach również miasta, pozbawione napływu siły roboczej charakterystycznej dla innych państw tego okresu, nie mogły rozwijać przemysłu. Brakowało kapitału nie związanego z wielkimi posiadaczami, zainteresowanymi tylko zachowaniem status quo. Kolejną barierą był nawracające co pewien czas klęski głodu – ekstensywna, zacofana i mało wydajna produkcja rolnicza nie zaspokajała potrzeb miast, przez co brakło stabilności potrzebnej do rozwoju.

Warto zauważyć, że ojciec Adama – Tomasz, był źródłem jednego z problemów. Od momentu jego dojścia do władzy Surmenia realizowała konsekwentnie co raz ostrzejszą politykę protekcjonizmu, chroniąc swój rynek przed tańszymi produktami z zagranicy – co było też utrzymywane przez jego następców. Choć broniło to Surmenię przed całkowitą ruiną i gospodarczym uzależnieniem, to jednocześnie konserwowało zacofanie, blokowało napływ kapitału z zewnątrz i pozbawiało kontaktu z zagranicznym rozwojem technologicznym.

W takiej atmosferze ciężko jest sobie wyobrazić przemianę, która w ciągu dwóch dekad pchnęła zacofany zaścianek do pozycji regionalnego mocarstwa. Tym bardziej należy się przyjrzeć geniuszowi przywódcy, który tego dokonał.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s