Geniusz Dury cz. 2

dnia

W poprzednim artykule pisałem o zacofaniu społeczno-gospodarczym, z którym musiał się zmierzyć Dura. W tym chciałbym przybliżyć okoliczności demograficzno-polityczne, które miały wpływ na jego dojście do władzy.

Mimo przemiany na początku XIX wieku ustroju z monarchii na republikański, wiodąca rolę zachowały post-arystokratyczne elity. Wpływ na to miało wiele czynników – przede wszystkim wspomniana w poprzednim artykule koncentracja kapitału w ich rękach i utrzymanie ścisłej kontrola nad rolnicza gospodarką Surmenii.

Sam ustrój nie był prawdziwie demokratyczny. Mimo nominalnego prawa głosu obejmującego wszystkich dorosłych mężczyzn, praktycznie tylko bogaci mogli je wykorzystywać – pozwalając sobie na wyjazdy na Wiece do stołecznej Menii. Stanowiący większość mieszkańców kraju chłopi byli praktycznie niereprezentowani, a wśród nielicznych średnio zamożnych mieszkańców miast panował zwyczaj, że „każdy powinien udać się na Wiec raz w życiu” – i rzadko kto wykraczał poza to minimum.

Wyjątkiem byli mieszkańcy samej Menii i okolic  – dla których same wybory były okazją do interesu. Powszechnym było wśród nich formowanie się w „kluby”, które jednak nie były w żadnym razie odpowiednikiem partii politycznych, a jedynie zorganizowanym pośrednictwem przekupstwa wyborczego. Liderzy klubów zabiegali o członków, aby następnie sprzedać swoje „kreski” tym kandydatom, którzy dawali najwięcej. Zyski dzielone były między członków. To wszystko dawało elitom niemal nieograniczoną kontrolę.

Należy też pamiętać, że teoretyczna równość dotyczyła tylko i wyłącznie ogólnego Wiecu. Na wsiach rady gminne zbierały się bardzo rzadko – i zawsze były uzależnione od lokalnych arystokratów. W miastach natomiast wprowadzane były bardzo ostre cenzusy majątkowe – które znów dopuszczały tylko wąskie elity. To wszystko tym bardziej odcinało władzę od szerszych mas.

Tak pojmowana polityka w oczywisty sposób powodowała narastającą frustrację wśród tych, którzy mogli coś zyskać na zmianach. Grupami społecznymi, które powoli zyskiwały na sile, znaczeniu i przede wszystkim determinacji byli po pierwsze najbogatsze grupy chłopów, które zyskiwały co raz lepsze wykształcenie i świadomość, ale nie mogły przebić się przez finansową dominację arystokracji.To samo dotyczyło średniej i niższej warstwy mieszczaństwa które doświadczały podobnej blokady w stosunku do miejskich elit.

Najszerszą i najbardziej radykalną masą była jednak rosnąca liczebnie miejska biedota  – powstająca ze spauperyzowanych mieszczan oraz chłopskich uciekinierów, którzy rujnując się aby umknąć z wiejskiej niewoli spływali do miast – gdzie jednak brakło dla nich pracy w niewielkim i zacofanym przemyśle. Z czasem wspomniane wcześniej „kluby” z Menii rozpowszechniły się w innych miastach, gdzie jednak przybrały formę nie wyborczą, ale przestępczą. Opłacane przez różne kliki w oligarchiach miejskich często zamieniały polityczną rywalizację w krwawe walki. Niektóre były wręcz „legalizowane” jako oddziały milicji terytorialnej i liczone w skład sił zbrojnych. Nawet jednak w tej warstwie płatnej siły bojowej elit narastała co raz głębsza frustracja istniejącym porządkiem, który z całą siłą opierał się jakiejkolwiek zmianie systemu.

Dura znalazł poparcie we wskazanych wyżej sfrustrowanych grupach. Bogate chłopstwo wiodło swoją klasę przeciwko wszechwładzy arystokracji. Średnio- i małozamożne mieszczaństwo dawało zaplecze intelektualne i organizacyjne. Biedota miejska natomiast dawała sfrustrowanych i rozczarowanych pozorami demokracji „żołnierzy”, którzy ponieśli Durę do władzy i oczekiwali znaczącej odmiany swojego losu.

Wiedząc już nieco więcej o tym, w jakich warunkach Dura szedł do władzy, w następnej części tej serii przyjrzymy się już samemu przewrotowi oraz reformą, które utrwaliły i zapewniły mu nie słabnące przez wiele lat poparcie.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s